Sevgili Yetiþtiriciler, hepimizin ortak meraký olan güvercin yetiþtiriciliðinin, güvercin saðlýðý bakýmýndan da temelini oluþturan, olmazsa olmaz þeklinde de deðerlendirebileceðimiz ana kurallarý vardýr. Uygulanmasý gereken kurallar nelerdir kýsaca açýklayarak baþlayalým;
1. Mutlaka standartlara uygun kümes veya kümesler.
2. Temizlik ve hijyen
3. Saðlýklý damýzlýk
4. Finansman
5. Zaman
6. Sportmenlik
1. Kümes
Kümes deyince aklýmýza gelen konu; güvercinlerimizin rahat edebileceði, saðlýk koþullarýna uygun, yaþamlarý süresince barýnabilecekleri güvercin evlerinden söz ediyorum. Kümesleri, bahçe kümesleri, tavan arasý kümesleri ve teras kümesleri olarak sýnýflandýrabiliriz. Kümeslerimizin cephesini, þayet þeçeneðimiz varsa rüzgarýn daha ýlýk estiði, sabah güneþini ve gün boyu güneþ ýþýnlarýný alabilen doðu veya güney doðu yönlerine kurarsak kuþlarýmýzýn güneþ ýþýnlarýndan azami derecede faydalanmalarýný saðlarýz. Böylece sabahýn erken saatlerinde kümesin içersindeki havanýnda ýlýklaþmasýný saðlarýz. Kümeslerin çok lüks olmasý önemli deðildir ancak ihtiyaçlara cevap vermesi çok önemlidir. Bahçe kümeslerini ve terasta inþa edeceðimiz kümesleri yerden 45 cm gibi yüksekliðe kaldýrýrsak, kümesin altýnda oluþacak hava sirkülasyonu sayesinde kümes tabanýnýn daima kuru kalmasýný saðlarýz. Ýyi bir kümeste dikkat edilmesi gereken en önemli husus kümesin tabanýnýn sürekli olarak kuru kalmasýný saðlayan ve kuþlarýmýzda üst solunum problemleri yaratmayan havalandýrma sistemlerinin bulunmasýdýr. Bunun için belli zaman dilimlerinde devreye sokacaðýmýz (kuþlarý yemleme zamaný gibi) elektrikle çalýþan havalandýrma sistemlerini tercih edebileceðimiz gibi doðal havalandýrma sistemlerini de oluþturabiliriz. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli husus kümes içersinde kuþlarýmýzý cereyana maruz býrakmamaktýr. Bu nedenle kümeslerde tek cepheden, tercihen kümeslerin ön yüzünde alttan açýlacak havalandýrma delikleri ile kümesin içersine temiz hava girmesini saðlarýz. Tavandan açacaðýmýz havalandýrma bacalarý ile de kümesteki istenmeyen kötü hava ve kokularýn dýþarýya çýkmasýný saðlarýz. Böylece kuþlarýmýzý hava akýmlarýna (cereyan) maruz býrakmaksýzýn kümeslerimizin hava sirkülasyonunu saðlarýz.
Ayrýca kümeslerde kuþlarýmýzýn yuva ölçülerini ve þekillerini belli standartlara göre dizayn edersek hem kuþlarýmýz rahat eder hem de yuva temizliðinde bizler rahat ederiz. Standartlara uygun yuvadan kastým; bir çift kuþun yaþamlarýný sürdürebileceði, rahatlýkla eþleþip yavrularýný büyütebilecekleri, kolay temizlenebilmesi için altýnda tercihen yuva ýzgarasý olan, içersinde 2 adet yumurtalýk konulabilen, önleri gerektiðinde kapatýlabilmesi için yuva önü bulunan, yetiþtirdiðimiz kuþlarýn fiziki yapýlarýna uygun ölçülerdeki yuvalarý kastediyorum. Bu yuvalarýn ölçüleri kiþisel olarak deðisse de, normal ölçüler 40x60x40 veya 40X70X40 gibidir. Konuyu biraz açmak gerekirse ideal bir yuva 40 cm derinlik, 60 cm geniþlik, 40 cm yüksekliktedir. Bu standartlara sahip bir yuvada bir çift kuþ, konulacak 2 adet yumurtalýk sayesinde ayný anda bir çift yavru büyütürken, bir çiftte yumurtaya yatabilir. Yuva önleri sayesinde ise kuþlarýmýzý yuva içersine kapatýp, burada eþleþtirerek, yemini ve suyunu burada vererek doðacak yavrularýn istediðimiz çiftlere ait olduðundan emin olabiliriz. Ayrýca yuva önlerine takacaðýmýz mamalýklara yem koyarak, hem yavruya bakan çiftlere yardýmcý olabiliriz, hem de yavrularýn ebeveyinlerine bakarak çabucak yem yemeyi öðrenmelerini saðlarýz. Yuva altý ýzgaralarý ise kuþlarýmýzýn dýþkýlarýyla temasýný kestiði için yemin dýþký ile bulaþmasý sonucu oluþabilecek olan enfeksiyonlarýn önlenmesinde rol oynayan çok önemli faktörlerden biridir. Ayrýca haftada bir kez bu ýzgaralarý kaldýrmak suretiyle yuvalýklarý kolayca temizleyebiliriz.
Kümeslerimizin tabanlarýný günlük olarak temizlemiyorsak yere koyacaðýmýz taban ýzgaralarý sayesinde kuþlarýmýzýn dýþkýlarý ile temasýný keseriz. Kuþlar yerdeki dýþkýlara basmadýðý için, bu dýþkýlar daha kýsa sürede kuruyup, temizlik aþamasýnda ise daha kolay temizlenebilecektir. Kümeslerde kuþlarýmýzýn suluklarýný yerden takriben 50cm yükseklikteki sehpalarýn üstüne yerleþtirirsek, içeride uçuþan tozlarýn suluklarý kirletmesini belli oranda önlemiþ oluruz. Kuþlarýmýzýn mutlaka hergün sularýný deðiþtirip tazeleyelim. Böylece uzun süre suluklarda bayat su kalmayacaðýndan suyun bakteri üretmesini de belli oranda önlemiþ oluruz. Günlük verdiðimiz suyu direk çeþme suyu yerine, içersine bir miktar su dezenfektasyonu ilave ederek verirsek, sudan geçmesi muhtemel olan bazý enfeksiyonlarý önlemiþ oluruz. Ayrýca kuþlarýmýza yemlerini mutlaka temizlenip dezenfekte edilmiþ bir zeminde veya yemliklerde vermeliyiz. Sanýrým hiç kimse tuvalette yemeðini yemek istemez. Öyleyse bizlerde kuþlarýmýza yemlerini özenle hazýrlanmýþ yemliklerinde sunalým.Alacaðýmýz bu basit tedbirlerle kuþlarýmýzýn saðlýklý kalmalarýný saðlamýþ oluruz.
2. Temizlik ve Hijyen
Temizlik ve hijyenik koþullar hastalýklarýn kolayca yayýlmasýný önleyeceðinden, mutlaka uygulanmasý gereken önemli tedbirlerdir.
Haftalýk yapacaðýmýz kümes temizliði, yerleri, yuvalarý, yumurtalýklarý, tünekleri ve kümeste kullanýlan her türlü ekipmaný kapsamalýdýr. Kümes temizliði birkaç aþamalýdýr. Birinci aþamada kümesteki her yer ve ekipmanlar (yemlik, suluk vs ) temizlenmelidir. Bu periyotta mümkünse elektrik süpürgesi ile kümesteki her yerin küçük tozlarý alýnýr. Ýkinci periyotta ise bir kova içersine konulan bir miktar dezenfektasyon ilacý karýþtýrýlmýþ ýlýk su ile bütün yüzeyler silinmek suretiyle, mikroplarýn barýnmasýna uygun ortam yaratabilecek olan tozlar silinip temizlenir. Son olarak ta dezenfektasyon pompasý ile püskürmek suretiyle kümesteki el girmeyen yerlerde dahil olmak üzere her yer dezenfekte edilir. Bu iþleme alternatif olarak pürmüz ile yakmayý da deneyebilirsiniz.
Unutmamak gerekir ki yakma metodu da mikroplarýn imha edilmesinde çok etkilidir. Ancak çok dikkatli olunmasýný tavsiye ederim. Zira yangýn çýkarabilirsiniz veya kendinize zarar verebilirsiniz.
3. Saðlýklý damýzlýk
Damýzlýk seçimimizi yaparken, kuþun gözle görülebilen ve aranýlan vasýflarý dýþýnda, saðlýk barometrelerinin de dikkate alýnmasý gerektiðini düþünüyorum. Zira saðlýklý yavrular ancak saðlýklý damýzlýklardan gelir. Dikkat edilecek olursa doðada sadece en saðlýklý ve en güçlü hayvanlar hayatta kalýr ve onlar sürünün damýzlýðýný oluþturur. Bizlerde tabiata fazla aykýrý davranmamalýyýz. Çok çabuk hastalanan bir damýzlýk kuþun yavrularý da ayný olacaktýr. Fakat saðlýklý, her türlü koþullarda hayatta kalmayý baþarabilen ve hastalýklara karþý ilaç kullanmaksýzýn direnç gösterebilen bir damýzlýk, daima dayanýklý bir soyun atasý olacaktýr. Bilemiyorum bizler belki de posta güvercini yetiþtiricisi olduðumuz için ve bu kuþlar sportif amaçlý yetiþtirildiklerinden bu konuda çok hassasiyet gösterebiliriz. Ancak baþka ýrklarý da yetiþtirmiþ olsaydým, ayný düþüncelerle hareket ederdim.
4. Finansman
Kuþ bakýmý sanýldýðý kadar çok basit ve ucuz olmayýp, mutlaka belli oranda finansmana ihtiyaç duyulmaktadýr. Bunlarý belirtmemdeki neden þayet yeni bir arkadaþýmýz bu hobiye merak salarsa, kendini nelerin beklediðini bilmesi içindir. Bu harcamalarý kýsaca özetlemek gerekirse; baþlangýçta kuþ edinebilmek için bir miktar harcama yapýlýr. Daha sonra kuþun olaðan harcamalarý vardýr. Yem, ilaç, aþý, vitamin, yem katkýlarý vs. gibi. Form ve Performans ýrklarýný besleyen arkadaþlarýn harcamalarý aþaðý yukarý bunlarla biterken, Posta güvercinleri ile uðraþanlarý daha farklý harcamalar da beklemektedir. Örneðin yarýþlarý tertipleyen organizatörlere yaptýklarý harcamalardan dolayý ödenen kuþ baþý ücret, ayrýca kuþlarý yarýþlara hazýrlamak için kiþisel arabalarýnýzla veya yarýþ arabasýyla yaptýracaðýnýz antrenmanlara harcanan paralar vs. Yaklaþýk 80 –100 adet posta güvercini besleyip yarýþtýran bir kümesin senelik harcamalarý ortalama 1000$ civarýndadýr. Bu bakýmdan posta güvercini ile profesyonel anlamda uðraþmayý düþünen yeni arkadaþlarýn iþin bu yönünü de göz önünde bulundurmalarýný tavsiye ederim.
5. Zaman
Hangi ýrklarý yetiþtiriyorsanýz yetiþtirin, mutlaka bakýmý için belirli bir zamana ihtiyaç vardýr. Bu zaman diliminde eðer hava müsaitse kuþlarýmýzý mutlaka dýþarý çýkarýp havalandýrmalýyýz. Bütün günü kümeslerde kapalý olarak geçiren kuþlarýn bu özgürlüðe herþeyden fazla ihtiyacý olduðunu unutmayalým. Þayet posta güvercini yetiþtiricisi ve yarýþçýsý iseniz size günde en az iki saat gerekiyor demektir. Sabahlarý 1 saat, akþamlarý da bir saat olmak üzere günde iki saat uçurtmak gerekiyor. Baþka türlü bu GÖKYÜZÜ SAVAÞÇILARINI formda tutamazsýnýz.
6. Sportmenlik
Her türlü yarýþ müsabakalarýnda olduðu gibi güvercin sporunda da yetiþtiricinin diðer yetiþtiricilere karþý sportmence davranmasý gerektiðine inanýyorum.Yetiþtirici herþeyden önce baþkalarýnýn haklarýna saygý gösteren, bilgi birikimini paylaþan, dürüst, birlikte ayný hobiyi paylaþan kiþilerinde hobilerini yapmalarýna imkan tanýyan, baþkalarýna ait kuþlarý yakaladýðýnda, mümkünse sahibine iade etmeyi prensip edinmiþ ve elindeki ile yetinmeyi bilen bir yapýya sahip olmalýdýr. Bunun gerçekleþtirilebilmesi içinde mutlaka her yetiþtirdiðimiz kuþumuza yýl ve isim markasý takýlmalýdýr. Kuþ alýmlarýnda kuþ sahibi, sattýðý kuþla beraber kuþun markasýnýn karþýlýðý olan kartýný veya pedigresini vererek bir anlamda alýcýya kuþun nüfus kaðýdýna sahip olma imkaný tanýmýþ olur. Sanýrým bu tarzda uygulamalar ile hepimizin korkulu rüyasý olan kuþ HIRSIZLIÐININDA önüne belirli oranda geçmiþ oluruz. Güvercin yetiþtirmenin bir AMAÇ deðil, bizleri birbirleriyle tanýþtýran ve kaynaþtýran bir ARAÇ olduðu düþüncesinin, hepimizin bu olaya bakýþ açýsýný deðiþtireceðini tahmin ediyorum. Ayrýca hasta kuþunu bir baþka yetiþtiriciye satmanýn da gittiði yerde doðuracaðý sonuçlar açýsýndan son derece sportmenlik dýþý bir davranýþ biçimi olduðunu ifade etmeliyim. Þayet kümesimizde herhangi bir hastalýk varsa, bunu çevremizdeki kümeslerin sahiplerine bildirip tedbir almalarýný saðlamakta herþeyden önce bir insanlýk ve sportmenlik görevidir.
Yazan: Rahmi BOZKIR
3 Austos 2008, Pazar, Kategori: Makaleler |