Anadolu'ya has bu güvercin ýrký herhalde tüm Türkiye'de ayný isimle tanýnan tek ýrktýr. Zira diðer bir çok ýrkýn yerel adlarý yöreden yöreye deðiþiklik göstermektedir. Bunun yaný sýra Türkiye'de takla'dan sonra en çok tanýnan ýrktýr.
Kökeni hakkýnda bilgi olmamasýna raðmen yukarýda saydýðým nedenlerle çok eskiye dayandýðýný söyleyebilirim. Hatta Dönek, Makedon döneði ve Vuta (Wouta) gibi dalýcý kuþlarýn köken ýrký olduðu konusunda ciddi kuþkularým var.
Dönekten daha küçüktür ancak duruþu daha dik olduðu için yüksek yapýlýdýr. Genel anlamda vücut yapýsý, tüm uçucu kuþlarda olduðu gibi geniþ göðüslü ve ayaklarý nispeten kýsadýr. Tam ters V görünümündeki kuyruk genellikle 14 telekten meydana gelir. 12'den fazla telekli kuyruklu olan hemen hemen tüm ýrklarda olduðu gibi kuyruk üstü (yað bezesi) yoktur. Kanatlar daima kuyruðun üzerinde taþýnýr. Uçuþ sýrasýnda döneðin sivrimsi görünen kanatlarýna nazaran kelebeðin kanat uçlarý yuvarlakýmsý olur. Orta uzunlukta gagaya sahip olan bu kuþlarda kafa yapýsý döneðe nazaran biraz daha köþelidir. Yine döneðin belirsiz boynuna nazaran kelebeklerde boyun belirgindir.Göz rengi siyah veya açýk renkli (biz çakýr diyoruz, yeþilimsi sarý) olabilir. Bazýlarýnda bir göz siyah diðeri açýk renkli olabildiði gibi yarýsý siyah diðer yarýsý açýk renkli gözlü bireylere de oldukça sýk rastlanmaktadýr. Ayaklarý daima paçalýdýr. Kýsa paça parmaklarý güzelce örter. Alman kaynaklarýnda kelebeklerden tepeli yavrularýn elde edildiði belirtilmiþse de bu ýrk tepesiz olarak tanýnýr.
Bu ýrkýn tüy rengi belirgin olarak yetiþtirildiði yöreye baðlýdýr. Genellikle alaca renkte olan bu kuþlarda düz renklerde görülebilir. Günümüzde Türkiye'de bu ýrkta renk harmonisine çok önem verilmektedir. Kafa ve kuyruk renkli diðer yerleri beyaz olanlar renklerine göre kara kafa, kara kuyruk, mavi kafa, mavi kuyruk veya altýnbaþ (kafa ve kuyruk kýrmýzý olanlar) olarak adlandýrýlmaktadýrlar. Ancak bu rengin saf olarak yetiþtirilmesi mümkün deðildir (bu renkte homozigoti mümkün deðil). Bir çift kafa ve kuyruk renkli kuþlardan düz renkli ve beyaz yavrularda elde edilmektedir.Bir düz renkli ile bir beyazdan ise genellikle kafa ve kuyruk renkli yavrular elde edilmektedir. Düz renklilerin kendi aralarýnda çiftleþtirilmelerinden ise düz renkli yavrular elde edilmektedir. Yalnýzca renkli kuyruklu olanlarýna da oldukça sýk rastlanýlmaktadýr. Renkli kuyruklularýn yine büyük bir kýsmýnda ensede leke yada gaga baþlangýcýnda renkli çizgiler (býyýk) veya gaga altýnda büyükçe leke (sakal) bulunmaktadýr. Solo uçuculuklarýyla tanýnýrlar. Kalabalýk olarak uçurulduklarýnda arý oðulu gibi karmakarýþýk uçarlar. Genellikle altlarýnda uçan kuþlara göre kendilerini yönlendirirler. Uçuþ süreleri antremana baðlý olarak yarým ile iki saat arasýnda deðiþir. Bunlarda start aldýklarýnda dönekler gibi çok çabuk yükseklik kazanýrlar.Bazý yörelerde yüksek uçuculuklarýnýn tutulmasýndan dolayý dönekten farklý olarak çok yüksekte nispeten uzun süre kalabilirler. Hatta yükseklikten dolayý gözden kaybolmalarý bile mümkündür
Aþaðýdan kuþ gösterildiðinde spiral þeklinde dönerek inerler. Dönüþleri dönekteki gibi pervane þeklinde ve yüksek devirde deðildir. Dönüþlerini kendi kendilerine havada gösterirler. Bazýlarý takla da atmalarýna raðmen takla arzulanmayan bir özelliktir. Yerde tavuklar gibidirler. Kendi kendilerine yerden kolay kolay kalkmazlar.
Hazýrlayan: Doç. Dr. Türker SAVAÞ
19 Aðustos 2008, Salý, Kategori: Irklar |