Gvercinler sitemizde gvercinler ve kular hakknda makaleler, eitli bilgiler yer alr. Popler Yazlar sayfasndan ilgi gren ierikleri takip edebilirsiniz. Gvercinler sitemizde aradnz bulmak iin arama sayfamz kullanabilirsiniz.
Dönek |
 VÜCUT YAPILARI VE BÝYOLOJÝLERÝ
Orta irilikte ancak oldukca uzun sayýlabilecek bir güvercin ýrkýdýr. 14 adet olan kuyruk telek tüyleri de genellikle normalden uzun ve geniþ sayýlabilir. Bir çoðunda kuyruk hafifce, kelebeklerde olduðu kadar olmasada, çatý þeklinde iki yana eðimlidir. Kanatlarýný kuyruðun üzerinde taþýyan bu ýrkta kanatlar uca doðru biraz sivrice ve kanat açýklýðý diðer bir çok ýrka nazaran biraz daha geniþtir (iki kanat ucu arasý mesafe), Ayný zamanda uzunca bir gagaya sahiptirler. Kýsa sayýlabýlecek ayaklara sahip olan bu kuþlarýn duruþu neredeyse yere pareleldir. Türkiye'de yetiþtirilen döneklerde paça ve tepe görülmez. Son yýllarda sýkca görülmeye baþlayan paçalý yada tozluklu olanlarý, Makedonya (Yugoslavya) döneði ile melezdir. Alaca ve düz her renkte görülen bu güvercinlerde en yaygýn renkler beyaz kafalý, kanat uçlarý beyaz ve beyaz kafalý, kanat uçlarý ve kuyruk beyazdýr. Diðer taraflarý genellikle siyah, ondan sonra görülme sýklýðýna baðlý olarak sýrasýyla mavi (siyah þeritli) yada çakmaklýdýr. En az rastlananlarý kýrmýzý (ressesif) alacalardýr. Beyaz kafalý ve uzun kanat telekleri beyaz olanlarýna Ýzmir yöresinde Baska, ayrýca kuyruðu da beyaz olanalarýna Galaça adý verilmektedir. Renklerine görede þöyle adlandýrýlmaktadýrlar; kara galaça, kara baska, mavi galaça vb. Ressesif kýrmýzýlarý, ister düz renkte olsunlar isterse alaca, çakal olarak adlandýrýlmaktadýrlar. Göz renkleri genellikle siyah olmakla beraber, yabani göz rengi hariç, diðer göz renklerinede rastlanýr. Eþeysel olgunluk (kýzgýnlýk), beslenmeye baðlý olmakla beraber diðer ýrklara göre biraz daha geçtir. Ayný zamanda trichomonad ve paramixovirus gibi hastalýklara karþý daha duyarlýdýrlar. Yavrulara bakma özellikleri posta ve dewlaplara nazaran kötüdür. Genellikle bir yuvadaki yavrular arasýnda belirgin bir geliþme farklýlýðý görülür. TÜRKÝYEDE YETÝÞTÝRÝLDÝKLERÝ YÖRE Ana yetiþtirilme bölgesi Türkiye'nin batýsýdýr. Buralardada çok yaygýn olmamakla birlikte bazý kentlerde neredeyse yalnýzca dönek yetiþtirilmektedir. En fazla yetiþtiricisi büyük kentlerden Ýzmir'dedir. Ýzmir'den sonra Bursa'yý ve Denizli'yi sayabiliriz. Özellikle Ýzmir ve Bursa'da baþka ýrklarda yaygýn olarak yetiþtirilmesine raðmen Denizli'de neredeyse yalnýzca dönek yetiþtirilmektedir. Ýzmir ve Bursa'da en çok göçmenlerce yetiþtirilmektedirler. Bu illerin dýþýnda Ege kýyýsýnda bazý ilçelerde, örneðin Ayvalýk ve Trakya'da da Malkara ve Keþan ilçelerinde hemen hemen yalnýzca bu ýrka rastlanmaktadýr. Ýstanbul'da da hemen her ýrkýn olduðu gibi çok az sayýda da olsa yetiþtiricisi mevcuttur. UÇUÞ Salýndýklarýnda çok çabuk yükseklik kazanan bu kuþlara yerden kuþ gösterildiðinde (pýrýltý) kanatlarýný toplayarak dalarlar ve bu dalýþ süresince bir yada bir kaç kez kanat kuyruk ekseninde pervane þeklinde dönerler. Bu ýrkta islah hedefi, yüksek hýzda uzun mesafe dönüþtür. Dönüþ esnasýnda kanatlarýn duruþu kuþtan kuþa farklýlýk gösterir. Bazýlarý kanatlarýný neredeyse vücutlarýna yapýþtýrarak dönerken, büyük bir kýsmý dönüþ esnasýnda kanatlarýný çeyrek açýk tutarlar. Diðer bir kýsmý ise kanatlarýný oldukça fazla açarak dönerler. Yandan bakýldýðýnda kuþun her dönüþte kendisini çevirttirdiði ve rollerlardan (makaracýlardan) farklý olarak, dönüþler arasý geçiþ, çok hýzlý dönüþlerde dahi açýkca belli olur. En iyi dönüþ 45 derecelik açýyla daldýðýnda görülebilir. Bu açýdan sapma dalýþ ve dönüþ kalitesini olumsuz olarak etkiler. UÇURMAYA ALIÞTIRMA Kümesde ürkek görünen bu kuþlarýn aslýnda kontrolleri çok kolaydýr. Kümes önünde eðer bir kaç kuþ varsa yerden kolay kolay kalkmaz. Hatta isterseniz bir gurup döneði bir sopayla sürerek tanýmadýklarý yerlere dahi götürebilirsiniz. Dýþarýdan bir müdehale olmadýðý sürece, yani onlarý aþýrý derecede ürkütecek bir þey olmadýðý sürece uçmazlar. Ancak bu özelliklerinden dolayý kötü uçucu olduklarý sonucu çýkarýlmasýn. Dönek yavrularý diðer bir çok ýrka nazaran daha çabuk uçmaya alýþtýrýlabilirler. Hiç uçmamýþ bir yavru kolayca uçan kuþlarýn ardýndan yükselebilir. Ýste bu özellikleri nedeniyle genç kuþlar ilk uçurulduklarýnda çok dikkat edilmesi gereken bir nokta var. Ýlk uçuslarýnda dahi diðer kuslarý takip edip fazlaca yükselebilirler ancak çoðunlukla aþagýdan kuþ gösterildiðinde diðer alýþkýn kuþlar gibi hýzla aþaðýya inememektedirler. Henüz çevreyi de yeterince tanýmadýklarý için çok yüksekten fazla açýlmakta ve kaybolmaktadýrlar. Hele hele çevrede baþka kuþlar uçuyorsa ve hatta yabani güvercin ve kumrular dahi yavrunun þaþýrmasýna neden olabilirler. Bu durumda yavru kuþun yanýnda daha önce uçan kuslarýn ürkütülerek yere inmeleri önlenmeli ve mümkünse daha fazla kuþ kaldýrýlmalýdýr. Buradanda anlaþýlacaðý gibi yavrularýn ilk uçuþlarýnda çok yükselmeleri ve açýlmalarý engellenmeleridir. Bu amaçla fazla uzun süre uçmayan ve çok yükselmeyen baþka ýrktan kuþlar kullanýlabilir. Ancak bu yöntem dahi, daha öncede belirttiðim gibi eðer çevrede kuþlarýn konsantrasyonunu bozacak baþka kuþlar varsa, risklidir. Yavru yitirmemenin diðer bir yolu erken uçurmamaktýr. Eðer ilk olarak 8-10 haftalik yaþta uçurulurlarsa, yön bulma yetenekleri geliþmiþ olacaðýndan ve yerdende olsa çevreyi daha iyi tanýmýþ olacaklarindan kaybolmalarý zordur. Bazý ýrklarda ilk uçurmanýn geç yaþda yapýlmasý uçuþ kalitesini ve diðer yetenekleri (takla gibi) olumsuz yönde etkilemektedir. Hatta bu ýrklarda 8-10 haftalýk yavrularýn 5-6 haftalýklara nazaran yalnýzca havaya kalkmalarýný saðlamak bile güçleþir. Dönekler, formda tutulduklarý sürece ilk uçurma çok daha geç yaþda yapýlsa dahi sorun yaratmaz. Ergenleþmiþ, yani 20-22 haftalýk hayvanlarýn dahi uçurulmalarý çok kolaydýr. Ayrýca geç yaþda uçurma dalýþ ve dönüþ kalitesini de olumsuz olarak etkilemez. Ancak bu dönemde beslenmelerine dikkat edilerek yaðlanmalarý önlenmelidir. Tüm uçucu kuþlarda olduðu gibi bu ýrktada yemin sýnýrlý tutulmasý gereklidir. Yaðlanma iyi uçan ve dönen kuþlarda dahi dalýþ ve dönüþ kalitesini olumsuz yönde etkiler. Önerim kuþlar aç olduklarýnda bir öðünde yiyebilecekleri yem miktarinin sabah 1/3'ünü ve akþam 2/3'ünü olmak üzere iki öðünde verilmesidir. Uçan kuþlara aðýrlýklý olarak buðday verilebilir. Buðdayla birlikte çok az miktarda kaliteli damýzlýk yemide verilmelidir. Kuþun kümese baðlanmasý yani çevreyi tanýma turlarý bittikten sonra dalýþ ve dönüþ alýþtýrmasýna geçilebilir. Bu amaçla alýþtýrýlacak kuþ tecrübeli bir kuþla uçurulmalýdýr. Kuþlar yeterli yüksekliðe ulaþtýklarýnda ve ikisininde posizyonlarýnýn inecekleri yere aþaðý yukarý 45 derece olduðunda (rüzgar altýnda), önce her hangi bir iþaretle (ýslýk, düdük, mendil sallama, el sallama vb.) dikkatlerinin yere çekilmesi gerekir. Bu iþaret bir süre sonra kuþ için "dalýþa hazýr ol" anlamý kazanýr. Akabinde derhal kuþ güsterilerek tecrübeli olan kuþun dalýþa geçmesi saðlanmalýdýr. Çok geçmeden tecrübesiz olan da onu takip edecektir. Eðer ayný anda ikiden fazla kus uçurulursa, her ne kadar toplu uçan kuslar olmalarýna raðmen hepsinin ayný anda pozisyon almalarýnýn saðlanmasý güçleþir. Ama havada nerede olurlarsa olsunlar aþaðýdaki kuþa (pýrýltý) reaksiyon göstereceklerinden istenen dalýþ ve dönüþ sonucu alýnamaz. Bazý yetiþtiriciler bir kerede bir kuþ uçurmaktadýrlar. Bu yöntemin avantajý kuþun kontrolünün çok kolay olmasýdýr. Ancak dezavantajýda yalnýz baþýna uçan kuþun yeterli yüksekliðe çýkamamasýdýr. Alýþtýrmada pozisyon aldýktan sonra inecekleri yere yani kuþ gösterilecek yere mutlaka bakmalarý saðlanmalýdýr. Zira dalýþ ve dönüþ kalitesi bu durumdan önemli derecede etkilenmektedir. Dönekler uçarken onlarý iyi izleyebilecek ve onlarýnda bizi iyi görebilecekleri bir yerde durulmalýdýr. Kuþlar uçarken onlarýn bizi göremiyecekleri bir yerde durmamýz, daha sonra ortaya çýkýp pozisyon almalarýný beklemek boþunadýr. Zira pozisyon al iþareti kendimiz oluruz ve kuþlar bizi görür görmez dalýþ için beklemeye ve hatta dalýþa geçerler. Bu nedenle daima görünecek bir yerde bulunulmalý ve "dalýþ için hazýr ol" iþareti verilmelidir. Yazan: Dr. Türker Savaþ 18 Eyll 2008, Perembe, Kategori: Irklar |
Copyright by Guvercinler.net
Gvercinler sitemizin btn haklar sakldr. Baz materyaller ve makaleler eitli kaynaklardan derlenmitir.
Sitemizde kular - gvercinler hakknda net ve sade bilgiler, yazlar, resimler, eitli bilgiler makaleler yer almaktadr.